تبلیغات
پایگاه مجازی هیئت مبارکه امام محمد تقی الجواد(ع) کاشان - نگاهى به زندگانى حضرت نجمه سلام الله علیها مادر گرامى حضرت امام رضا علیه السلام

href="http://www.1abzar.com">اسلایدر

 پایگاه مجازی هیئت مبارکه امام محمد تقی الجواد(ع) کاشان
 
اللَّهُمَّ کُنْ لِوَلِیِّکَ الحُجَهِ بنِ الحَسَن صَلَواتُکَ علَیهِ و عَلی آبائِهِ فِی هَذِهِ السَّاعَهِ وَ فِی کُلِّ سَاعَهٍ وَلِیّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْناًحَتَّى وب سایت جدید هیئت امام جواد(ع)www.imamjavadkashan.comتُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً وَ تُمَتعَهُ فِیهَا طَوِیلا
توضیح توضیح توضیح توضیح توضیح
 وب سایت جدید هیئت امام جواد(ع)www.imamjavadkashan.com   www.imamjavadkashan.ir
نگاهى به زندگانى حضرت نجمه سلام الله علیها مادر گرامى حضرت امام رضا علیه السلام
نویسنده ابوالفضل شیخی مفرد در 09:54 ق.ظ | نظرات()

نگاهى به زندگانى حضرت نجمه سلام الله علیها مادر گرامى حضرت امام رضا علیه السلام


ناهید طیبى

استقبال از 11 ذىالقعده, سـالـروز ولادت بـاسعادت حضـرت علـى بـن موسـى الـرضا(ع) آینه تاریخ همـواره حقیقتهایـى را به تصـویر مى كشد كه چـونان فانـوسـى فرا راه آدمى قرار گرفته و جدا كننده راه سعادت از شقـاوت هستنـد. ایـن حقـایق, اگـر چه گــاه تلخ و جانكاه و گاه شیریـن انـد; بـراى اهل بینـش و بصیرت كه در ژرفاى وجود خویـش جز حقیقت نمى جویند راهنمایى بـس توانا خواهند بـود.
تاریخ و آمـوزه هاى زنـدگانـى ائمه(ع) از زیباترین و گـویاتریـن تصویرهاى ایـن آینه شفاف و درخشان است. شاید اندك تـوجه و نظرى به انـدیشه و عمل ایـن پیشـوایان راستیـن بتـوانـد انسان را از انحرافهاى فكرى و اجتماعى به ((راه مستقیـم هدایت)) رهنمون كند و به واقع چنیـن است. معرفت نسبت به اهل بیت(ع) در كتـابهاى گوناگـون به زیـور چاپ آراسته شده است. ظرف پرورش و تربیت ایـن بزرگواران, مادران وارسته اى هستند كه الگـویى عملى براى مادران عصر ما مى باشند و ما با آشنا شدن به اندیشه و روحیات و چگـونگى رفتار و گفتار آنان, سـرمشقـى بـراى پـویـش راه كمال و سعادت و تـربیت فـرزنـدانـى امـام گـونه مـى یـابیم.
یكـى از بـانـوان بـرجسته تاریخ و مادران نمـونه ((نجمه)) مادر رضاى آفرینش, است. بانوى كنیزى كه آزادتریـن عبد خدا را میزبان بـود و با عبادات و رفتارهاى پسندیده خـویـش در تاریخ زندگانـى ائمه(ع) وارد شـده و جـاودانه گشت.
((نجمه)) یكى از ستارگان روشـن و نورانى عصر خویـش بـود و خدا, خـود, او را برگزید تا در دامان مطهر او كه جلـوه اى از ((ارحام مطهره(1))) است حجت خـدا بـر روى زمیـن پـرورش یـابد.
گفتنى است كه هـر گاه چهره اى درخشان از انسانـى بـرجسته معرفـى شود در كنار او چهره خجسته دیگـرى مطـرح مـى شـود و آن ((مادر)) است. هـم او كه شایستگى میزبانى او در بطـن خوى را داشته و لایق پـرورش او در دامـان تـربیت خـود مـى بـاشـد.
در كتابهاى گوناگون, مورخان پـس از ذكر نام هر امامى, شمه اى از زندگانـى پرافتخار مادران شایسته آنان را بیان مـى كننـد چنانچه در كتابهاى ارزشمنـد ((عیـون اخبـارالـرضا)), ((بحارالانـوار)), ((ارشاد)) و دیگـر كتب تاریخـى, بابـى تحت عنـوان ((ما جاء فـى امه)) آورده اند و برخـى از احادیث و مطالبـى كه در باره مادران ائمه است در ایـن بـاب قـرار داده اند.
كتاب ((الفصـول المهمه)) مادر امام رضا(ع) را ایـن گـونه معرفى مى كند:
((امه فام ولـد یقال لها: ام البنیـن و اسمها اروى و قیل: شقراء النـوبیه و هـو لقب لها(2))) مادر امام هشتـم, ام ولد[ كنیزى كه از مولاى خـویـش صاحب فرزند مى شود] است كه به او ام البنیـن گفته مى شـود (كنیه اش ام البنیـن است) و اسـم او ((اروى)) است و به او ((شقراء النـوبیه)) نیز مـى گفتند و ایـن ((شقراء)) لقب او است.

سیماى آسمانى

نام اصلى مادر بـزرگوار امـــام رضـــا(ع), ایـن تندیس رضایت حق ((تكتم)) است; بانویى از مغرب زمیـن كه در دامان تربیت خویـش حجت خدا را پرورش داده و در شمار ((خیرات حسان(3))) قرار گرفت و جاودانه شد. براى ایـن پاكبانـوى خانه اهل بیت(ع) نامهاى زیادى وجود دارد كه به تناسب شهرها و مكانهایى كه بـوده است به ایـن نامها خوانده مى شد و با توجه به استحباب تغییر نام كنیزها و نیز بـرخـى علل دیگـر ایشـان نامهاى متعدد دارد.
آن گاه كه ((حمیـده مصفا)) همسر آگاه و بیناى امام صادق(ع), او را خرید و به فرزند بزرگـوارش, امام موسى كاظم(ع), بخشید نامـش ((تكتـم)) بـود كه از نامهاى دختـران در زبان عربـى بـوده و در اشعار عرب ایـن نـام به گـونه اى آشكـارا دیـده مـى شـود.
هنگامى كه فرزند نـورانى او به دنیا آمد نام او را تغییر دادند و او را ((طاهره(4))) خطاب كردنـد كه به واقع باید طاهره باشـد تا در زمره ((ارحام مطهره)) وارد شود و فرزند پاك و مطهرى چـون على بـن موسى(ع) را به عالـم هستى تقدیم كند. از دیگر نامهاى وى خیزران, سكینه نـوبیه, اروى, نجمه و سمانه مـى باشد.(5) اما نام مشهور ایـن بانو در كتابهاى روایى ((نجمه)) است چنانچه در كتاب ((عیـون اخبار الرضا)) روایاتـى نقل شـده است كه در آنها وى را با نام ((نجمه)) ذكر كرده اند. همچنیـن در كتاب ((بحارالانـوار)) ایـن بـانـو را بـا نـام ((نجمه)) معرفـى كـرده اند.
گفتنـى است كه بـرخـى از مـورخـان در مـورد زادگــاه و نژاد او مـى نـویسنـد: ((تكتـم یا طـاهـره زنـى فـرانسـوى است از مارسـى فرانسه(6) (البته با تطبیق با عناویـن جـدیـد كشـورها).(7) اگر ایـن سخـن را بپذیریـم و معانى ((شقراء)) را هـم به عنوان موید ایـن مطلب قبـول كنیـم بـا تـوجه به نـام دیگــر او كه ((سكینه النوبیه)) است با دوگانگى در شخصیت و چهره ایـن بزرگـوار مواجه خـواهیـم شـد كه نـاشـى از محـدودیت مـدارك مـوجود است.
((شقراء)) در لغت به معناى سرخ و سفید است. سفیدپـوستـى و آنكه سرخـى اش بر سفیدى او فزونى دارد; از دیگر معانـى آن است و واژه تركیبى ((شعر اشقر)) به معناى مـوى بـور است.(8) به هر حال آیا نجمه, مادر ولى خدا, زنى سیاهپوست است یا سفیدپـوست و آیا شرقى است یا غربى و آیا ...؟ آنچه به عنـوان سندى قابل توجه مى تـوان ذكر كرد روایتـى است كه جریان خریدارى نجمه را مطرح مـى كند. در قسمتى از روایت, فروشنده در مورد نجمه مى گـوید: ((اخبرك عن هذه الوصیفه انى اشتریتها مـن اقصى بلاد المغرب(9))). خبر دهم تو را از این جاریه مـورد نظر; مـن او را از دورتریـن سرزمینهاى مغرب خریدم.
در پاره اى از كتب تاریخـى هـم آمـده است نجمه از زنان اشـراف و عفیف و نجیب ایرانى بـوده است(10))). در نهایت مـى تـوان گفت كه ایـن پاكبانـو چه بربـر باشـد چه فـرانسـوى و چه ایرانـى داراى ویژگیهاى خاصى بـوده است كه به عنوان مادر امام برگزیده مى شود. هـدف از ذكر ایـن مطالب اعتـراف به نكته هایـى است كه در مكتب و شریعت مقدس اسلام آموختیم و پیامبر گرامى ما معلم ایـن آموزه هاى ارزشمنـد بـوده است و آن اینكه ملاك برتـرى انسانها بـر یكـدیگر تقـواپیشگى آنان است. اگر چه منكر تاءثیرات فرهنگ خانـوادگى بر كودك نیستیم و نقش خانواده را به عنوان اولیـن مدرسه هر انسانى در ساختار شخصیتـى فرزندان نادیده نمى گیریـم ولى تغییرات ظاهرى و قـومـى و ملیتـى تنها بیانگر رشد و كمال شخص نیستند و بنا به بیان قـرآن كـریـم, ایـن تفاوتها وسیله اى بـراى شناخت افـراد و نژادهـا و قبـایل است. آنجـا كه مـى فـرمـایـد:
((انا خلقنـاكـم مـن ذكـر و انثـى و جعلنـاكـم شعوبـا و قبـائل لتعارفوا ان اكرمكم عندالله اتقیكـم.))(11) ما شما را از مرد و زنـى آفـریدیم و شما را ملت ملت و قبیله قبیله گـردانیـدیـم تا یكـدیگـر را بشنـاسیـد. در حقیقت ارجمنـدتـریـن شمـا نزد خــدا پرهیزگارترین شماست.
آرى, شخصیت انسانهاى برجسته را مـى تـوان در آینه رفتار و گفتار آنان مشاهده كرد و در صفات آسمانى آنان مـى تـوان جاى پاى رشد و رویـش و كمال را نظاره كرد. انسانیت انسانها در بلنداى بینـش و بصیرت آنان و در افق اندیشه هاى عرشى آنان هـویداست نه در نام و نشـانها و رنگ و نقشهاى زمینى كه:
اى برادر تـو همه انـدیشه اى مابقـى هـم استخـوان و ریشه اى اسلام دینـى است كه زن و مـرد را از نظر كمالات معنـوى و ارزشها مساوى مى داند و اختلاف در حقـوق آن دو را ناشـى از اختلاف جسمى و تفاوت وظایف آنها مـى دانـد كه لازمه تكامل جـوامع بشـرى به واقع همیـن اختلافات ظاهـرى است. ملاك ارزش گذارى اسلام انسـانیت و تعالـى روح انسانهاست. ((من عمل صالحا من ذكر او انثى و هو مومـن فلنحیینه حیاه طیبه))(12) و شریعت محمد(ص), آیینى است كه هر گـونه تبعیض را منع كرده و سنتهاى غلط جاهلـى را كه خـود بتهاى بزرگ نفسانى بـودند مى شكند. اگر به نگاه جاهلى, سیاهپـوستى عیب است, پیامبر گرامى اسلام از میان همه شیفتگان خـود ((بلال)) را برمـى گزیند تا بت تبعیض را به گـورستـان ((لات)) و ((هبل)) بفـرستـد. و اگـــر انـدبشه بـرتـرى عرب بـر عجـم وجـود دارد محمـد(ص), ایـن منجـى انـدیشه هاى خـاكـى, سلمان را ستـوده و مـى گـویـد: ((سلمـان منا اهل البیت)) سلمان از ماست.
و اگر زن مـورد ستـم قرار مـى گیرد, او مـدال ((كـوثر)) بر گردن فاطمه(س) مىآویزد; و اگر ... و اگر ...
دین مبیـن اسلام شعار برابرى و برادرى را سرلوحه كار خویـش قرار مى دهد و پیامبر بزرگ اسلام(ص) ماریه قبطیه را كه هدیه اى از سـوى پادشاه اسكندریه, مقوقس, بود(13) به همسرى خویـش در آورده و به جامعه آن روز تساوى انسانها را مىآموزد و نیز امیرالمومنیـن(ع) كنیزانـى را به همسرى خـویـش درمىآورد و برخـى را آزاد مـى كند.
چنان كه همسـر بـرخـى از امامان ما از كنیزان هستنـد كه قابلیت میزبـانـى ایـن میهمان خجسته الهى را داشته انـد. گام دیگـرى كه پیامبر اسلام(ص) در جهت شكستـن ایـن سنت جاهلى برداشت به ازدواج در آوردن دختـر عمه خـویـش ((زینب)) بـراى زیـد بـن حـارثه, غلام خـدیجه(س) كه به پیامبـر اسلام(ص) بخشیـده بـود, است تا به ایـن وسیله شكاف طبقاتـى مـوجـود در مـدینه پر شـده و ماهیت انسانـى انسـانها در نظر گـرفته شود نه ملاكهاى بیهوده آن روز.
آزاد كـردن بـردگان به عنـوان كفاره گناهان و حـرامها نیز یكـى دیگـر از مظاهر مبارزه با بـرده دارى در جهان اسلام بـوده و چهره منطقـى و ظلـم ستیزى آن را به جهانیـان نشـان مـى دهـد.
در قـرآن كریـم نیز به ایـن مـوضـوع پـرداخته شـده است آنجا كه مى فرماید:
((و لا تنكحـوا المشركات حتى یومن و لامه مـومنه خیر مـن مشركه و لـو اعجبتكـم))(14) و بـا زنان مشـرك ازدواج نكنیـد تـا ایمـان بیاورنـد. قطعا كنیز بـاایمـان بهتـر از زن مشـرك است هـر چنـد [زیبـایـى او] شما را به شگفت آورد.

سیناى صفات

ویژگیهاى والاى انسـانهاى بـرجسته, بیانگـر شخصیت آنـان بـوده و آنها را به عنـوان یك الگـو و اسـوه عملـى, نه اسطـــوره و دست نایافتنى, در اختیار بشـریت قـرار مـى دهنـد. از صفات آسمانـى و والاى نجمه مـى تـوان به علـم و معرفت, اخلاق شــایسته, ادب و اهل معنویت بودن وى اشاره كرد.
در روایتى معتبر از على بـن میثم كه خود عالمى بزرگوار است آمده است: ((اشترت حمیده المصفاه ـ و هى ام ابى الحسن موسى بـن جعفر و كانت من اشراف العجـم ـ جاریه مولده و اسمها تكتـم, و كانت مـن افضل النسـاء فـى عقلها و دینها و اعظامها لمـولاتها حمیـده المصفاه ...)) حمیده مصفا, مادر امام مـوسى كاظم(ع) كه خـود از اشراف غیر عرب بود, كنیزى غیر عرب را خرید كه نام او ((تكتـم)) بود و از نظر عقل و دیـن و احترام به مولاى خود, حمیده مصفا, با فضیلت تریـن زنان بـود و ...(15) و در روایت است كه وقتـى حمیده ایـن بـانـوى عفیفه را به امام كاظم(ع) بخشیـد به او گفت: ((یا بنـى ان تكتـم جاریه ما راءیت جاریه قط افضل منها و لست اشك ان الله تعالـى سیظهر نسلها ...(16))) پسـرم! تكتــم كنیزى است كه هرگز كنیزى بهتر از او ندیـده ام و شك نـدارم كه خـدا بزودى نسل او را ظاهر مـى كنـد. در روایت دیگر از قـول یكـى از زنان اهل كتـاب در بـاره ((تكتـم)) نقل شـده است:
((ان هذه الجـاریه ینبغى ان تكـون عنـد خیــر اهل الارض فلا تلبث عنـده الا قلیلا حتـى تلـد منه غلامـا یـدیـن له شــرق الارض و غربها(17))) این كنیز باید نزد بهترین مردمان زمیـن باشد و چند روزى بیشتر نزد او نخـواهد بـود كه پسرى از او متـولد مى شود كه شـرق و غرب زمیـن وامـدار او خـواهنـد بود.

عقل و اندیشه

عقل نـورى معنـوى است كه نفـس انسـان به وسیله آن علـوم را درك مى كند.
و نیز گفته اند: عاقل كسى است كه نفـس خود را در بند مى كشد و آن را از هواها و هوسهاى نفسانى دور مى سازد.(18) پـس عقل به معناى درك و فهم و معرفت است; و در قـرآن هـم بـا ایـن معانـى آمــده است.))(19) با تـوجه به معانـى لغوى عقل مـى تـوان گفت عقل همان بینـش و بصیرت است كه همواره مـورد نظر پیامبر گرامى اسلام(ص) و اهل بیت(ع) بـوده است; چنـانچه در روایتـى آمـده است:
((مـا عبـد به الـرحمـن واكتسب به الجنـان))(20) عقل آن است كه انسان تـوسط آن بندگى خدا را مى كند و بهشت را با آن كسب مى كند.
پس عقل, بینش است و علـم, دانـش, و آدمى با ایـن دو بال به سوى كمال پـرواز مـى كند. انسانها تـوسط عقل مـى تـواننـد به حقیقت و ملكـوت اشیاء دست یافته و با چـراغ معرفت حـركت كننـد و بـدیـن وسیله مشمول سخـن رسول حق شوند كه فرمود: ((على بصیره انا و من اتبعنى))(21) مـن و پیروانـم در دیـن خود بینش و بصیرت داریـم.
نجمه با ایـن نعمت والاى الهى خـود را شناخت و راه را از بیراهه تشخیص داد و در مسیر حق قـدم گذاشت. بینـش و بصیـرت نجمه, مادر رضایت حق, به قدرى بـود كه صـداى تسبیح فرزند عزیزش را از درون شكم مى شنید. روایت شده است از نجمه كه به مادربزرگ على بـن میثم چنین گفته است:
((لما حملت بابنى ((علـى)) لـم اشعر بثقل الحمل و كنت اسمع فـى منامـى تسبیحا و تهلیلا و تمجیـدا مـن بطنـى)).(22) آنگاه كه به پسرم على(ع) باردار شدم سنگینى حمل را احساس نمى كردم و همـواره در خـواب صـداى تسبیح و تهلیل (لا اله الا الله) از درون رحم مى شنیدم.
به راستـى اگر آدمـى داراى بینـش عمیق نبـوده و گـوش او شنـواى سروشهاى غیبى نباشد هرگز نمى تـواند صداى تسبیح و تهلیل موجودات را بشنـود. نجمه در ایـن صفت برجسته با حضرت خـدیجه(س) كه صداى تسبیح فـرزنـد خـود, فاطمه زهـرا(س) دخت آفتـاب, را مـى شنیـد و همچنین با حضرت زهرا(س) كه صداى تسبیح حسیـن(ع) را از درون رحم مى شنید, تشابه دارد. همانگونه كه در پنهان بـودن دوران باردارى چـونان مادر ابـراهیـم(ع), مادر مـوسـى(ع) و مادر امام زمان(ع) بوده است.

مروارید ادب

یكـى از صفـات پسنـدیـده آدمـى ادب و احتـرام نسبت به معلــم و آموزگاران خوبیهاست.
در واقع ((ادب)) یكى از ظریفكاریهاى عالـم هستى است و انسان هر چه به كمال و پـویایـى نزدیكتـر شـود ادب در رفتار و گفتـار او نمایانتر خواهد بـود. وجود ایـن صفت در نجمه به گونه هاى متفاوت آمـده است. ابن بابـویه از علـى بـن میثـم روایت كرده است: حمیده مصفا, مادر فرزانه امام كاظم(ع) كه خود یكى از اشراف عجـم بـود جاریه اى خرید و اسـم آن كنیز تكتـم بـود. وى در ادامه مى گـوید: آن ((كنیز)) از نظر عقل و دیـن و ادب و احتـرام نسبت به مـولا و صاحبـش حمیده مصفا از بهتریـن زنان بـود به گونه اى كه از زمانى كه كنیز او شـد به خاطر احترام و تعظیـم به حمیـده هرگز نزد او ننشست.
به نظر مـى رسـد احتـرام نجمه نسبت به حمیـده مصفا تنها به خاطر این نبود كه این بانو صاحب و مولاى وى بـوده بلكه از ایـن رو است كه حمیده همسر امام ششـم, پیشواى علـم و فقاهت, بوده و از طرفى مادر بزرگـوار امام مـوسـى كاظم(ع) مـى باشد و نجمه با تـوجه به تـدین و دیـن باورى كه در حدیث فـوق نیز به آن اشاره شده است در واقع همسـر امام و مادر امام را تجلیل مـى كـرد و نه فقط صاحب و مولاى خـود را. اگرچه احترام به مولا و سرور نیز مى تـواند نشانگر ادب و بزرگوارى افراد باشد.
صفات شایسته ایـن بانـوى برجسته به حـدى است كه حمیـده مصفا به فرزند خود در باره وى مى گوید: ((یا بنى! ان ((تكتـم)) جاریه ما راءیت جـاریه قط افضل منها.)) ((پسـرم! ایـــن كنیزى است كه به واقع مـن بهتـر از او كنیزى ندیـدم.)) و سپـس او را به فـرزنـد بزرگوار خـویـش, امام هفتـم, مى بخشد و در باره او سفارش مى كند: ((و قد وهبتها لك فاستوص خیرا بها)) او را به تـو مى بخشـم و از تو مى خواهم كه به او نیكى كنى.
نجمه پیـش از آنكه در اختیار امام كاظم(ع) قـرار گیرد از محضـر حمیـده مصفا, اصـول و كمالات اسلامـى و اخلاقـى را آمـوخت. حمیـده مى گوید:
((وقتـى نجمه به خانه ما راه یافت پیامبـر(ص) را در عالـم خـوب دیدم كه به مـن فرمود: ((اى حمیده! نجمه را به پسرت موسى ببخـش كه به زودى بهترین فرد روى زمین از او متولد خواهد شد.)) و مـن چنیـن كردم و نجمه را همسر فرزنـدم نمـودم و از او حضرت رضا(ع) به دنیا آمـد.))(23) از این رو, ایـن بانـوى كریمه كه شكـوفه هاى ادب و تـواضع در سرزمیـن وجـودش شكـوفا بـودند همواره حمیده را اكرام مى كرد و با تواضع و احترام ویژه در مجلـس او شركت مى جست.

كیمیاى بندگى

عبادت و عبـودیت مرواریدى است كه تنها در صدف وجـود آدمـى یافت مى شـود و همـواره جـوانه هاى عبـودیت در سبزه زار پیكره انسان به رویـش مى نشنید و به یقین, یكى از هدفهاى خلقت بشر همیـن عبودیت و بندگى است.
چنان كه قرآن فرمود: ((ما خلقت الجـن و الانس الا لیعبدون)).(24) انسان و جـن آفریده نشده اند مگر براى بندگـى و عبـودیت خـداوند متعال.
یكـى از مظاهر بندگى, عبادت و استفاده از اذكار و اوراد ویژه اى است كه انبیاء و ائمه(ع) به ما آمـوخته اند. تسبیح و تحمید و هر نـوع ذكرى, انسان را به مرحله والاى بندگـى مى رساند اگر آگاهانه باشد! یكـى از ویژگیهاى ایـن بانـوى بافضیلت تـوجه به عبادات و نمازهایـى بـود كه از هدایتگران جاویـد, ائمه هـدى(ع), آمـوخته بـود. او همواره خود را به ذكر و ثناء مشغول مى ساخت به گونه اى كه در روایت آمـده است: فلما ولـدت له الـرضا(ع) سماها الطاهره قـال: كان الـرضـا(ع) یـرتضع كثیـرا و كـان تـام الخلق فقـالت:
اعینـونـى بمـرضعه. فقیل لها اءنقص الـدر؟ فقالت:
لا اكذب, والله ما نقص ولكـن علـى ورد صلاتـى و تسبیحـى و قد نقص منذ ولدت.))(25) آنگاه كه امام رضا(ع) متـولد شـد امام كاظم(ع) نام نجمه را ((طاهـره)) نهاد و ((رضا)) بسیار شیر مـى نـوشیـد و ایـن در حالى بود كه جثه كاملى پیدا كرده بود. پس نجمه گفت: با یافتـن دایه اى مرا یارى كنید. پرسیده شد: مگر شیر تـو كـم است. گفت:
((سـوگند به خدا دروغ نمى گـویـم; شیرم كـم شده است ولى ذكرها و نمازهایـى براى مـن وجـود داشت كه از هنگام تـولد و شیردادن به ایـن نوزاد كـم شده است.)) در واقع با توجه به بزرگ بـودن جسـم حضـرت رضا(ع) مادر بزرگـوار ایشان بـراى ادامه عبادات و نمازها دایه اى را مى طلبد.
شاید ایـن بانوى كریمه از نظر وظیفه پرورشى ویژه مادران, خویـش را تا حدى فارغ مى دانسته است و به هرحال روحیات پاك ایـن بانـو به گـونه اى است كه حتـى اجازه نمـى دهـد محبت فـرزنـدش و كارهاى مربوط به پاره تنـش, موجب كاهـش برنامه هاى عبادى وى شود و ایـن امتیازى است بس والا و ارزشمند.
از سوى دیگر, عظمت ایـن بانوى نورانى به حدى است كه صداى تسبیح و تهلیل فرزند را از درون شكـم مـى شنـود و ایـن نمایانگر طهارت باطنـى او است. وقتـى گـوش انسان از شنیـدن سخنان بیهوده و غیر الهى پاك بماند, به یقیـن شنـواى سروش غیبى خـواهد بـود و صداى ملائكه الهى و همچنیـن تسبیح مـوجـودات عالـم را مـى شنــود.
شنیدن صداى تسبیح و ذكر نوزاد از درون رحـم نیاز به گوش شنوایى دارد كه همـواره با ذكـر تسبیح و تهلیل همراه بـوده باشـد. اگر انسان دایـم الذكر باشد در عالـم و هستى, هـم حقایق را مى بیند و هـم آنها را مـى شنـود. و براى رسیدن به ایـن مقام والاى انسانـى همواره باید با عبادات و اذكار و حضور در محضر حق ماءنوس بـود.
2 رویاى صادق2 در سخنـى از امام كاظم(ع) آمده است: به خدا قسـم ایـن جاریه خریده نشد مگر به امر خدا. و مـن در عالم رویا جد و پدرم را دیدم در حالـى كه همراهشان پارچه اى ابریشمى بـود كه در آن عكس ایـن كنیز بود. پس آن دو به مـن فرمودند: ((اى موسى! هر آینه بهترین اهل زمین بعد از تو, از ایـن كنیز خواهد بود. )) و امر كردنـد كه هر وقت آن مـولـود مسعود به دنیا آمـد نام او را ((على)) گذارم. (26)
ایـن بانـوى باعظمت از سـوى خـداوند متعال برگزیده شده بـود تا جایگاهى براى پرورش و تربیت امام و هدایتگر جامعه اسلامـى باشد.
پـس از گذشت زمان كـوتـاهـى نجمه بـاردار شـد در حالـى كه مـدت باردارى وى به گونه اى پنهان بود تا به واسطه ظلـم خلفاى عباسى, این شجره طیبه قطع نشـود و همـواره حجت خـدا بر روى زمیـن زنده بماند. زندگـى مشترك نجمه و امام هفتـم با مبارزه علیه ظالـم و دفاع از حقوق مظلوم همراه بود.
كشتار دسته جمعى شیعیان و بریـدن سرهاى سادات علـوى و فجیع تریـن اعمال تـوسط خلفاى بنـى عباس و ماءمـوران آنها نسبت به شیعیان و به ویژه سادات صـورت مى گرفت و این بانـوى گـرامـى در تمام ایـن لحظات در كنار همسر ایستادگـى و مقاومت كرده و به تربیت فرزنـد دلبندش مشغول بـود و در مدت اسارت امام موسى بـن جعفر(ع) با صبر و بردبارى حـوادث تلخ روزگار را تحمل مـى كرد. ثمره تابناك امام كاظم(ع) از نجمه تـولد دو نور و دو نگیـن سبز شریعت اسلام بـود. تولد حجت و ولى خدا امام رضا(ع) و نگیـن قـم, فاطمه معصومه(س).
طبـرى شیعى از مادران همه فرزنـدان امام كاظم(ع) به صـراحت نام برده تا آنجا كه مى گـوید: ((حضرت على بـن موسى الرضا(ع) با حضرت فاطمه معصـومه(س) از یك مادر هستنـد. ))(27) و براى نجمه, مادر بزرگـوار امام رضا(ع), جز ایـن دو فـرزنـد در كتب تـاریخـى نام دیگرى ذكر نشده است.
دفـاع از ولایت و امـامت از ویژگیهاى ایـن بزرگـوار بـوده است و ارمغان گرانسنگ او بـود كه دختر معصوم خود, پاكبانوى كرامت, بر جـاى گذاشت. ابعاد گـونـاگـون شخصیت كـریمه اهل بیت(ع) حضرت معصـومه(س) خـود نیاز به بحث و بـررسـى جـداگـانه دارد. به نظر مى رسد با ورود نجمه, ایـن كنیز آزاده, مبارزات امام كاظم(ع) به شكل رسمـى آغاز شـد. زیرا امامت و رهبـرى امام هفتـم كه بعد از شهادت امام صادق(ع) به عهده ایشـان نهاده شـد از سـال 148 ه'.ق مى باشد.(28) و تـولد امام رضا(ع) نیز در همیـن سال بـوده است و بـا تـوجه به روایات فـاصله راه یـافتـن نجمه به زنـدگـى امـام كـاظم(ع) و تـولـد فـرزنـدشـان زمـان كـوتـاهـى بـوده است.
به هرحال, از زمان امامت امام, همـواره خانواده بزرگـوار ایشان مورد نظر جاسوسان دربارى بوده اند و ایـن محدودیتها اگرچه زندگى خانوادگى را دچار بحران و اضطراب مى كند ولى انسانهایى كه بینـش عمیق و بصیرت دارند از ایـن ناملایمات براى نزدیك شدن به خداوند متعال استفاده مـى كنند و هـرگز دل به زنـدگانـى كـوتاه دنیایـى نمى بندند. زندگى آنان صحنه جهاد و مبارزه فرهنگـى, علمى و حتـى نظامى خـواهـد شـد و اخلاص در چنیـن خانـواده هایـى جان مـى گیرد.
مورخان مى نـویسند: ((امام كاظم(ع), بنا به نقل مـورخان, دو بار تـوسط هارون الرشیـد به زندان افتادنـد كه مرتبه دوم از سال 179 تا 183 ه'.ق بـود و چهار سال طـول كشید و در نهایت به شهادت آن حضرت منجر شد. ))(29) بـدیهى است كه نجمه در مدت اسارت حضرت با صبر و استقامت كه شایسته چنیـن بانـویى مـى باشد در مقابل مشكلات ایستادگـى كرده و از آرمانها و اعتقادات امام و ولـى خـویـش در مـوقعیتهاى گـونـاگـون به دفـاع پرداخته است.
از تاریخ وفات و محل دفـن این بانوى ادب و فضیلت سند معتبرى در دست نیست ولـى او در همه زمانها و مكانها الگـویـى برجسته براى بانـوان شایسته خـواهـد بـود و زیارتگاه دو فرزنـد عزیزش هماره یادمان مزار ناپیداى او است.
پى نوشت :
1 ـ برگرفته از زیارات ائمه(ع).
2 ـ الفصـول المهمه, ابـن صبـاغ المـالكى, ص244.
3 ـ الرحمن, آیه 70.
4 ـ ریاحیـن الشریعه, رسـولى محلاتى, ج3, ص21 و بحارالانوار, ج49.
5 ـ همان.
6 ـ یكـى از نامهاى نجمه ((خیزران مرسیه)) است و مرسـى چند معنا دارد:
1ـ شهر ((مرسیه)) در اسپانیا
2ـ بنـدر ((مـرسـى)) در سـاحل شـرقـى الجزایـر
3ـ بنـدر معروف مـرسـى (مـارسـى) در جنـوب فـرانسه
7ـ سیماى زن, زهرا گـواهـى, ص91 به نقل ازترجمه اعلام الـورى از عزیز الله عطاردى, كـریمه اهل بیت(ع), علـى اكبـر مهدىپـور, ص84.
8ـ مجمع البحـریـن, و فـرهنگ بزرگ جـامع نـویـن, حرف((ش)).
9ـ عیون اخبار الرضا, ج1, ص14.
10ـ زنـدگـانـى چهارده معصـوم ((تـرجمه اعلام الـورى)), حسیـــن غمادزاد, ج2 و 1, ص1009.
11ـ حجرات, آیه 13.
12ـ سوره نحل, آیه 97.
13ـ سیماى زن, ص93.
14ـ سوره بقره, آیه 221.
15ـ عیون اخبار الرضا, ج1, ص13.
16ـ همان.
17ـ بحارالانوار, ج49, ص5 ـ 4.
18ـ همان.
19ـ قـامـوس قـرآن, سیـدعلـى اكبـر قـریشى, ج5, ص28.
20ـ كافى, ج1, ص11.
21ـ یوسف, آیه 108.
22ـ عیـون اخبـارالـرضـا, ص14 و ص17.
23ـ اعلام الـورى فـى اعلام الهدى, طبـرسـى, ص302.
24ـ سوره ذاریات, آیه 57.
25ـ بحارالانوار, ج49, ص5.
26ـ منتهى الامـال, شیخ عبـاس قمــى, ص862.
27ـ دلائل الامامه, ص309.
28ـ حیات فكرى و سیاسـى امامان شیعه, رسـول جعفـریان, ج2, ص11.
29ـ همان, ص30.

برگرفته شده از مجله پیام زن - ش 84



چهارشنبه 18 مرداد 1396 11:56 ق.ظ
I just like the helpful information you supply on your articles.
I'll bookmark your weblog and take a look at again here frequently.
I am rather certain I will learn a lot of new stuff proper
right here! Best of luck for the following!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
آخرین مطالب وبگاه
» مناسبت‌ها و وقایع ماه شوال
» ویژه نامه ولادت حضرت علی اكبر علیه السلام
» میلاد امام جواد(ع)
» سلام بر یاس خوشبوی علی
» احتجاج امام حسن علیه السلام بر مغیره
» شعرو پیامک عید نوروز و ایام فاطمیه
» مقاله به مناسبت میلادحضرت زینب (س)
» اوضاع در اخرالزمان فرمول‌های حیرت‌انگیز قرآنی و تعیین زمان نابودی اسرائیل در اخر الزمان
» وقایع کامل ماه ربیع‌الثانی
» سالروز ورود حضرت فاطمه معصومه علیهاالسّلام به بلد طیّب قم
» حوادث شب ولادت پیامبر اکرم(ص)
» مرگ یزید بن معاویه
» اس ام اس ولادت حضرت محمد(ص) و امام صادق(ع)
» سالروز و دلایل ازدواج خدیجه(س) با پیامبر(ص)
» پیامک‌های تبریک سالروز آغاز امامت امام عصر (عج)
» غدیری دیگر؛ آغاز امامت امام زمان(عج)
» امام آسمانی شهادت امام حسن عسکری علیه السلام سوگنامه
» اس ام اس شهادت امام حسن عسگری(ع)
» وقایع و رویدادهای ماه ربیع الاول
» برکات و اعمال ماه ربیع الاول
» نظر شیعه درباره علت شهادت امام رضا(علیه السلام)
» آیا می دانید سرنوشت قاتل امام حسن (علیه السلام) چگونه شد؟
» اعمال آخرین چهارشنبه ماه صفر
» قدرت سیاسی تشیع در اربعین نهفته است
» ارتش بیست میلیونی اربعین نشان گفتمان مقاومت
» مقاله ای کامل در مورد امام موسی کاظم(ع)
» ماه صفر و اعمال آن
» چهل گوهر از صدف زینت عبادت کنندگان(ع)
» حجت الاسلام بی آزار تهرانی: بزرگترین گناه نا امیدی از رحمت پروردگار است
» خواندن مصیبت دروغ، دل امام‌زمان(عج) را خون می‌کند
درباره وبگاه
به وبگاه هیئت مبارکه امام محمد تقی الجواد(ع) کاشان خوش آمدید امید است لحظات خوشی در این وبگاه داشته باشید...در این وبگاه فعالیت ها و مراسم های هیئت مبارکه قرار داده خواهد شد...جهت تعجیل و سلامتی آقا امام زمان...

صلـــــــوات
نظرسنجی
به نظرشماوباتوجه به رسالت این وبلاگ چه مطالبی باعث جذابیت بیشتر آن خواهدشد؟




پیوندهای روزانه
صفحات جانبی
» آقای مصطفی آرام در هیئت امام جواد(ع) کاشان-چهارراه امام جواد(ع) -روضه حضرت رقیه (س) - تاریخ:۱۳۹۳/۰۷/۰۱
» مصطفی آرام روز شهادت امام صادق هئیت امام جواد کاشان قسمت سوم
» فیلم روز شهادت امام صادق(ع) قسمت دوم
» فیلم روز شهادت امام صادق سال 93 قسمت اول
» تصاویر مراسم عزاداری در حرم شاه عبدالعظیم سال93
» تصاویر مراسم عزاداری در حرم شاه عبدالعظیم سال93
» تصاویر مراسم عزاداری در حرم شاه عبدالعظیم سال93
» تصاویر مراسم عزاداری در حرم شاه عبدالعظیم سال93
» تصاویر مراسم عزاداری در حرم شاه عبدالعظیم سال93
» تصاویر مراسم عزاداری در حرم شاه عبدالعظیم سال93
» تصاویر مراسم عزاداری در حرم شاه عبدالعظیم سال93
» تصاویر جدید از سردابه حرم حضرت ابوالفضل
» تصاویر نصب ضریح امام حسین
» تصاویر شب وداع با ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر شب وداع با ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر شب وداع با ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر شب وداع با ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر شب وداع با ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر شب وداع با ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر شب وداع با ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر شب وداع با ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر شب آخر ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر شب آخر ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر شب آخر ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر شب آخر ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر شب آخر ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر شب آخر ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر شب آخر ماه مبارک رمضان سال 1393
» تصاویر راهپیمایی روز قدس در کاشان سال 93 هئیت امام جواد (ع) چهارراه امام جواد(ع)
» تصاویر راهپیمایی روز قدس در کاشان سال 93 هئیت امام جواد (ع) چهارراه امام جواد(ع)
» تصاویر راهپیمایی روز قدس در کاشان سال 93 هئیت امام جواد (ع) چهارراه امام جواد(ع)
» تصاویر راهپیمایی روز قدس در کاشان سال 93 هئیت امام جواد (ع) چهارراه امام جواد(ع)
» تصاویر شبهای قدر
» تصاویر شب بیست سوم ماه رمضان سال 93 قسمت ادوم
» تصاویر شب بیست سوم ماه رمضان سال 93 قسمت اول
» مراسم عزاداری شب بیست و یکم ماه رمضان سال 93 قسمت اول
» تصاویر شب قدر بیست و یکم سال 93 قسمت ششم
» تصاویر شب قدر بیست و یکم سال 93 قسمت پنجم
» تصاویر شب قدر بیست و یکم سال 93 قسمت جهارم
» تصاویر شب قدر بیست و یکم سال 93 قسمت سوم
» تصاویر شب قدر بیست و یکم سال 93 قسمت دوم
» تصاویر شب قدر بیست و یکم سال 93 قسمت اول
» تصاویر شب قدر نوزدهم ماه مبارک رمضان سال 1393 قسمت هفتم
» تصاویر شب قدر نوزدهم ماه مبارک رمضان سال 1393 قسمت ششم
» تصاویر شب قدر نوزدهم ماه مبارک رمضان سال 1393 قسمت پنجم
» تصاویر شب قدر نوزدهم ماه مبارک رمضان سال 1393قسمت چهارم
» تصاویر شب قدر نوزدهم ماه مبارک رمضان سال 1393قسمت سوم
» تصاویر شب قدر نوزدهم ماه مبارک رمضان سال 1393قسمت دوم
» تصاویر شب قدر نوزدهم ماه مبارک رمضان سال 1393قسمت اول
» کلیپ زیبای مرد غدیر پیرو خط سقیفه نیست
» مجموعه عکسهای سال 1362 انجمن اسلامی کتابخانه امام جواد (ع)
» فیلم جشن میلاد امام جواد(ع) کاشان سال 93
» شهادت امام جواد (ع) محمدرضا طاهری
» شهادت امام جواد۹۲سنگین....مهدی میرداماد-هیئت بیت الرضا (ع)
» مراسم شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)سال1393
» روضه حضرت زینب (س) حاج حسن خلج
» مراسم جشن میلاد امام جواد کاشان سال منزل آقای عیلرضا آرام 1393 و مسجد
» مراسم جشن میلاد امام جواد کاشان سال منزل آقای عیلرضا آرام 1393 و مسجد
» مراسم جشن میلاد امام جواد کاشان سال منزل آقای عیلرضا آرام 1393 و مسجد
» مراسم جشن میلاد امام جواد کاشان سال منزل آقای علیرضا آرام 1393
» مراسم جشن میلاد امام جواد کاشان سال 1393
» مراسم جشن میلاد امام جواد کاشان سال 1393
» مراسم جشن میلاد امام جواد کاشان سال 1393
» مراسم جشن میلاد امام جواد کاشان سال 1393
» مراسم جشن میلاد امام جواد کاشان سال 1393
» میلاد امام جواد(ع) // سید مهدی میرداماد
» تصاویر ایام فاطمیه حرکت دسته کاروان عزا به طرف بازار قسمت چهارم سال1393
» تصاویر ایام فاطمیه حرکت دسته کاروان عزا به طرف بازار قسمت سوم سال1393
» تصاویر ایام فاطمیه حرکت دسته کاروان عزا به طرف بازار قسمت دوم سال1393
» تصاویر ایام فاطمیه حرکت دسته کاروان عزا به طرف بازار قسمت اول سال1393
» نامه از شهید حسن آرام به بچه های محله از منطقه عملیاتی
» تصاویربسیار دیدنی از مسجد کوفه
» تصاویر کمیاب از حرم امام جواد (ع)
» ....یادواره شهدای هیئت امام محمد تقی الجواد (ع) بهمن ماه 1392 قسمت پنجم
» ....یادواره شهدای هیئت امام محمد تقی الجواد (ع) بهمن ماه 1392 قسمت چهارم
» ....یادواره شهدای هیئت امام محمد تقی الجواد (ع) بهمن ماه 1392 قسمت سوم
» ....یادواره شهدای هیئت امام محمد تقی الجواد (ع) بهمن ماه 1392 قسمت دوم
» ....یادواره شهدای هیئت امام محمد تقی الجواد (ع) بهمن ماه 1392 قسمت اول
» .....عکس قدیمی از شهید زضا ترنجی همراه با ایت الله طباطبایی وشهیدان شعار
» .....فیلم وداع با مسجد کوفه هیئت امام جواد 1390
» .....عکس روز تاسوعا14
» .....عکس روز تاسوعا 13
» ....عکس روز تاسوعا 12
» ....عکس روز تاسوعا 11
» قسمت دوم مجوعه عکسهای هیئت امام جواد در سال 90- 91
» مجوعه عکسهای هیئت امام جواد در سال 90-91
» ...ادامه فیلم عاشورای حسینی سال1392
» .....تصاویر مسجد و کتابخانه امام جواد از سال 1362 تا سال 1367
» ......تصاویر روز اربعین حسینی در مسجد امام جواد(ع) سال1392
» گزارش تصویری بنای مرقد امام حسین (ع) از ابتدا تا اکنون
» ....شب شهادت امام جواد(ع) قسمت دوم 1392
» ....شب شهادت امام جواد(ع) سال1376 در مسجد
» ......آقای جعفری امام جماعت سال 1362 که در مراسم ختم شهیدان ترنجی و ابوالفضلی سخنرانی می کند
» .....شهیدرضا ترنجی در سال 1362درمراسم ختم شهیدان سخنرانی می کند
» .......فیلم شب شهادت امام جواد(ع)سال 1392 کاشان
» ......مراسم ختم شهیدان حسن ابوالفضلی ومهدی ترنجی سال 1362
» .....روز شهادت امام جواد (ع)بازار کاشان 1380
» .......یادش بخیر ذکر سقای طفلان حسین در کنار حرم ابوالفضل1390
» اشپزخانه هئیت امام جواد (ع)سال1371
» هئیت امام جواد(ع) تاسوعا1371
» ....اشپزخانه امام جواد(ع) قسمت دوم
» ......اشپزخانه هئیت امام جواد(ع) سال 1377
» .......فیلم روز تاسوعا محرم 1377 کاروانسرای کاشان
» ......فیلم تاسوعا کاروانسرای کاشان1392
» ......فیلم کربلا
» ........عکس کربلا12
» .......عکس کربلا11
» .......روزتاسوعا10
» .........روزتاسوعا9
» ......روزعاشورا8
» .....روزتاسوعا 7
» ....گالری عکس روز عاشورا 4
» .....گالری عکس روز تاسوعا3
» .....عکس روز تاسوعا 2
» گالری عکس روز تاسوعا 1
» گالری فیلم کربلا